برش در جراحی فک چگونه و در کجا ایجاد میشود؟
فهرست مطالب
وقتی واژه برش در عمل جراحی فک شنیده میشود دو موضوع کاملا متفاوت در ذهن شکل میگیرد، یک برش مربوط به استخوان فک است که برای جابجایی اسکلت صورت است و ما به آن جراحی استئوتومی میگوییم. اما برش دوم مربوط به مسیری است که جراح برای رسیدن به محل عمل فک طی میکند. آیا برای رسیدن به فک باید پوست صورت شکافته شود؟
بسیاری از مراجعین فکر میکنند برای عقب یا جلو بردن فک باید برشی بزرگ روی پوست صورت یا زیر فک داده شود اما واقعیت این برش در داخل دهان ایجاد میشود.
دکتر شهاب الدین عزیزی بر اساس آخرین پروتکلهای جهانی برش داخل دهانی برای عمل فک را طوری ایجاد میکند که کوچکترین خدشهای در زیبایی صورت شما ایجاد نشود.
حذف برشهای پوستی
در برخی جراحیهای قدیمیتر شاید دیده باشید که برای دسترسی به فک پایین برشی در زیر زاویه فک روی گردن ایجاد میشد. این روشها اگر چه دسترسی راحتی به جراح میدادند اما یک یادگاری ناخوشایند یعنی جای بخیه را برای همیشه روی صورت بیمار باقی میگذاشتند. ما معتقدیم جراحی زیبایی و اصلاحی فک نباید خودش عاملی برای وجود رد زخم پوست شود.
برش در جایی ایجاد میشود که هیچکس جز دندانپزشک شما قادر به دیدن آن نیست، با حذف برشهای پوستی ما نه تنها از ایجاد زخم جلوگیری میکنیم بلکه ریسک آسیب به عصبهای حرکتی صورت که میمیک و حرکات را میسازد را به صفر نزدیک میکنیم.
مراحل برش دهانی در عمل جراحی فک
ممکن است بپرسید اگر پوست باز نمیشود پس ما چگونه این ابزارهای دقیق را به استخوان میرسانیم و آن را برش میدهیم؟
دهلیز دهانی همان فضای بین لبها و دندانهاست که وقتی لپ خود را باد میکنید متوجه آن میشوید. ما برشهایی را در عمق این ناحیه روی بافت مخاطی لثه ایجاد میکنیم، این بافت ویژگیهای منحصر به فردی دارد که پوست صورت فاقد آن است.
- خاصیت ارتجاعی؛ به ما اجازه میدهد با ابزارهای مخصوص بافت را کنار بزنیم و دید کاملی به استخوان داشته باشیم.
- قدرت ترمیم ناحیه دهانی؛ جای زخم در بافت مخاطی دهان به دلیل رطوبت دائمی و نوع سلولهایش با کیفیتی ترمیم میشود که حتی خود شما هم بعد از چند ماه نمیتوانید محل دقیق آن را با زبان لمس کنید.
برش فک بالا
برای دسترسی به فک بالا ما از برشی استفاده میکنیم که به آن برش حاشیه لثهای یا وستیبولار فک بالا میگوییم. این برش دقیقا در بالای ریشه دندانهای فک بالا و زیر لب بالا ایجاد میشود. اگر برش خیلی پایین باشد ممکن است به لثه متصل به دندانها آسیب بزند و باعث تحلیل لثه شود و اگر خیلی بالا باشد ممکن است وارد فضای عضلات گونه شود.
بعد از ایجاد این برش بافت نرم را کنار میزنیم و به تمام قسمتهای استخوان فک بالا دسترسی پیدا میکنیم. نکته جالب اینجاست که چون برش افقی است و در راستای خطوط طبیعی کشش بافت دهان قرار دارد فشار کمی روی بخیهها وارد میشود و جوش خوردن آن بسیار سریع است.
مسیر برش و دسترسی به فک پایین
دسترسی به فک پایین کمی سختتر است زیرا عصب حسی لب پایین از داخل استخوان این ناحیه عبور میکند. برش در اینجا معمولا در قسمت انتهایی فک و در کنار دندانهای آسیاب بزرگ ایجاد میشود.
این برش به سمت بالا و روی لبه جلویی شاخه صعودی فک پایین امتداد مییابد. شاید تصور کنید چون فک پایین متحرک است این برش موقع صحبت کردن اذیتکننده باشد اما محل آن به گونهای انتخاب میشود که کمترین اصطکاک را با غذا خوردن یا صحبت کردن داشته باشد.
در این ناحیه بافت ضخیمتری داریم و عضلات قوی جونده به استخوان متصل هستند. هنر جراحی در اینجا این است که برش را طوری ایجاد کنیم که هنگام جدا کردن عضلات برای رسیدن به استخوان کمترین خونریزی ایجاد شود و بعد از عمل هم عضلات بتوانند دقیقا سر جای خودشان جوش بخورند تا فرم صورت تغییر نکند.
برش کنار گوش در جراحی فک
برش کنار گوش که در اصطلاح تخصصی برش جلوی گوشی نامیده میشود در جراحیهای استاندارد اصلاح موقعیت فک کاربردی ندارد و ما برای جلو یا عقب بردن فکها هرگز از آن استفاده نمیکنیم. این برش صرفا مختص جراحیهای مستقیم روی مفصل گیجگاهی فکی یا درمان شکستگیهای بسیار بالای فک است.
حتی در آن موارد محدود هم تکنیک جراحی به گونهای است که خط برش دقیقا در لابهلای چینهای طبیعی جلوی لاله گوش پنهان شود تا کمترین اثر دیداری را داشته باشد اما تاکید میکنم که در جراحی زیبایی فک مسیر ما کاملا از داخل دهان است.
بافت نرم و تکنیک بخیه زدن
نوع بخیهای که برای بستن این برشهای داخل دهانی استفاده میشود با بخیههای پوستی متفاوت است. در پوست ما نگران رد نخ بخیه هستیم اما در داخل دهان اولویت ما مقاومت بخیه در برابر حرکت زبان و غذا است.
من معمولا از نخهای جذبی با کیفیت بالا استفاده میکنم که نیاز به کشیدن ندارند. این نخها جنسی دارند که با بزاق دهان واکنش نمیدهند و باعث تجمع پلاک میکروبی نمیشوند. تکنیک دوختن هم بسیار مهم است. ما لبههای زخم را به گونهای روی هم میآوریم که بافت زیرین کاملا پوشیده شود و هیچ فضای خالی برای نفوذ باکتری باقی نماند.
گاهی اوقات برای اینکه فرم لب یا چانه زیباتر شود هنگام بخیه زدن تغییراتی در کشش عضلات زیرین میدهیم. این همان بخشی است که به آن جراحی پلاستیک بافت نرم همزمان با جراحی فک میگوییم که بدون هیچ برش اضافی روی صورت انجام میشود.
چرا برشهای داخل دهان زودتر خوب میشوند؟
شاید برایتان جالب باشد بدانید چرا ما اصرار داریم برشها داخل دهان باشند، جدا از بحث زیبایی پوست فیزیولوژی دهان برای ترمیم زخم معجزه میکند. محیط دهان سرشار از آیتمهای رشد است که در بزاق وجود دارند.
همچنین خونرسانی صورت و دهان چندین برابر سایر نقاط بدن است، این خونرسانی غنی باعث میشود سلولهای دفاعی و ترمیمی به سرعت خودشان را به لبههای برش برسانند. برشی که روی پوست دست شاید ده روز طول بکشد تا جوش بخورد در داخل دهان طی سه تا پنج روز اتصال اولیه خود را پیدا میکند.
علاوه بر این در داخل دهان ما با پدیدهای به نام تشکیل دلمه یا همان زخمهای خشک و سفت مواجه نیستیم. محیط مرطوب باعث میشود سلولها راحتتر حرکت کنند و جای زخم با بافت اصلی همسان شود نه اینکه تبدیل به یک بافت سفت و سفید رنگ شود.
برخی در تفاوت ها در برش جراحی فک پیچیده
برای رعایت صداقت علمی باید به یک نکته ظریف اشاره کنیم که در برخی تکنیکهای خاص جراحی فک پایین برای اینکه بتوانیم پیچهای تیتانیومی را دقیقا عمود بر استخوان نصب کنیم گاهی نیاز است یک سوراخ بسیار ریز در حد ۲ میلیمتر روی پوست زاویه فک ایجاد کنیم.
این سوراخ برش جراحی محسوب نمیشود بلکه فقط مسیری برای عبور پیچ گوشتی مخصوص جراحی است. این نقطه کوچک معمولا با یک بخیه بسته میشود و چون در راستای خطوط طبیعی پوست گردن یا زیر فک است پس از چند هفته کاملا محو میشود و با چشم غیرمسلح قابل دیدن نیست.
این موضوع فقط در موارد خاص تکنیکی کاربرد دارد و همچنان اصل ماجرا یعنی برش دسترسی اصلی برای جدا کردن بافت از استخوان کاملا از داخل دهان باقی میماند.
وضعیت ظاهری چهره بعد از ترمیم برشها
هدف نهایی ما از تحمل سختی جراحی داخل دهانی این است که وقتی دوران نقاهت تمام شد هیچ نشانهای از عمل شدن روی پوست شما نباشد. تغییرات چهره شما باید ناشی از اصلاح ساختار اسکلتی و هارمونی اجزای صورت باشد نه جای زخم و بخیه.
بیماران من پس از فروکش کردن ورمها وقتی جلوی آینه میایستند تنها چیزی که میبینند تناسب جدید فک و لبخندشان است. هیچ خط برشی که نیاز به لیزر کردن یا کرمهای ترمیمکننده گرانقیمت داشته باشد وجود ندارد.
این سبک از جراحی که من بر آن تاکید دارم حفظ زیبایی صورت شماست، ما معتقدیم جراح فک و صورت باید ساختار را از درون مستحکم و اصلاح کند بدون اینکه ظاهر بیرونی اثر دچار خراش یا آسیب شود.