بی‌حسی بعد از جراحی فک چقدر طول می‌کشد؟

یکی از نگران‌کننده‌ترین سوالات مراجعین در جلسات مشاوره جراحی فک اورتوگناتیک مطرح می‌کنند، این است که:

بعد از عمل فک حس صورت و لب‌هایم را برای طولانی مدت از دست می‌دهم؟

از دست دادن حس چشایی، لامسه حتی بعد از یک سرماخوردگی ساده هم می‌تواند شما را آزاد دهد، از طرفی تروماهایی که بعد از دوران کرونا در مردم ایجاد شد تا باعث شود حواس چشایی و لمس شدن را برای چند ماه از دست دهند، آن نگرانی را در رابطه با عمل فک هم ایجاد می‌کند.

ترس از بی‌حسی کاملا قابل درک است، مخصوصا در صورت که بخش عمده‌ای از این حواس را در خود جای داده است. بهتر است بدانید متخصصان فک و صورتی که این فرآیند را انجام می‌دهند، تمامی تمهیدات را برای ساختار و همچنین بی حسی در نظر می‌گیرند، کافیست درباره آن اطلاعاتی داشته باشید تا از نگرانی خود بکاهید.

آنچه باید بدانید بی حسی موقت که بخشی از پروسه ترمیم و بی حسی دائمی که بسیار کمیاب است.

در این مقاله تخصصی از سایت دکتر شهاب‌الدین عزیزی، ما به بررسی دقیق آناتومی عصب، جدول زمانی بازگشت حس و تجربیات واقعی دوران نقاهت می‌پردازیم، به شما خواهیم گفت که دقیقا باید انتظار چه چیزی را داشته باشید و چگونه می‌توانید به عصب‌های خود کمک کنید تا سریع‌تر بیدار شوند.

چرا بی‌حسی بعد عمل فک اتفاق می‌افتد؟

برای درک علت بی‌حسی، باید بدانیم به صورت علمی چه اتفاقی در زیر پوست می‌افتد، این دانسته‌ها نگرانی ما را کم و اهتمام ما را برای درمان آن بیشتر می‌کند.

در جراحی فک پایین (BSSO)، برشی در استخوان فک ایجاد می‌شود تا موقعیت آن اصلاح شود. در داخل این استخوان، کانالی وجود دارد که عصب آلوئولار تحتانی از آن عبور می‌کند، این عصب مسئول تأمین حس لب پایین، چانه و دندان‌های پایین است.

در جراحی فک عصب قطع نمی‌شود آنچه رخ می‌دهد معمولا کشش عصب یا فشار ناشی از جابجایی استخوان است. در علم پزشکی به این حالت نوروپراکسی می‌گویند، حالتی که در آن ساختار عصب سالم است، اما توانایی انتقال پیام‌های عصبی به دلیل شوک وارده، موقتا متوقف شده است. دقیقا مانند پایی که خواب رفته است، اما با شدت و مدت زمان بیشتر.

بی‌حسی بعد از جراحی فک صرفا حسی است و هیچ ارتباطی با فلج صورت ندارد، عصب‌های حرکتی صورت در مسیر دیگری قرار دارند و در این جراحی درگیر نمی‌شوند. بنابراین صورت شما حرکت طبیعی خود را خواهد داشت، حتی اگر آن را حس نکنید.

زمانبندی بازگشت به حالت طبیعی

بهبودی عصب یک پروسه بیولوژیکی کند اما پیوسته است. اگرچه بدن هر فرد متفاوت است، اما تحقیقات علمی الگوی زیر را برای بازگشت حس ترسیم می‌کنند:

بی حسی کامل از هفته ۱ تا ۴

در ماه اول پس از جراحی، تقریبا ۱۰۰٪ بیماران در ناحیه لب و چانه دچار بی‌حسی کامل یا سنگینی شدید هستند. این طبیعی‌ترین واکنش بدن به جراحی است. در این مرحله، تمرکز بدن بر ترمیم استخوان و کاهش التهاب است، نه بازیابی حس.

فاز دوم از ماه ۲ تا ۶

این دوره‌ای است که علائم بازگشت حس شروع می‌شود و گاهی بیماران را نگران می‌کند. شما ممکن است احساساتی نظیر موارد زیر را تجربه کنید:

• سوزن سوزن شدن (Tingling)
• احساس خارش عمقی که نمی‌توانید آن را بخارانید
• شوک‌های خفیف الکتریکی کوتاه
• احساس گرما یا سرما

تمام این علائم که در پزشکی پارستزی نامیده می‌شوند، نشانه‌های مثبت هستند. این یعنی عصب در حال ترمیم است و سیگنال‌ها (هرچند نامنظم) در حال مخابره شدن به مغز هستند.

فاز سوم از ماه ۶ تا ۱۲

در این بازه زمانی، حس لامسه دقیق (Fine Touch) به تدریج برمی‌گردد. تجربه ما در عمل‌هایی که در چند سال گذشته انجام شده نشان می‌دهند که در پایان یک سال بعد از جراحی، در حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد بیماران بازگشت حس را به صورت طبیعی خواهند داشت.

بنابراین در نظر داشته باشید که روند طبیعی نشان می‌دهد که شما باید انتظار همچنین زمانبندی را برای رفع بی حسی لب بعد از عمل جراحی فک داشته باشید.

بازگشت به شرایط عادی بعد از یکسال

اگر بعد از ۱۲ تا ۱۸ ماه همچنان تغییراتی در حس وجود داشته باشد، احتمالا دائمی خواهد بود. اما یک نکته بسیار ظریف وجود دارد: بی‌حسی دائمی معمولا به معنای بی‌حسی مطلق نیست، بیشتر این افراد دچار هایپواستزی (Hypoesthesia) می‌شوند، یعنی کاهش حس.

آن‌ها فشار و تماس را حس می‌کنند، اما شاید لطافت پر قو را روی پوست چانه تشخیص ندهند. تجربه‌ای که تأثیر منفی بر کیفیت زندگی اکثر افراد ندارد.

۱۰ تجربه واقعی و شایع در دوران نقاهت

بسیاری از بیماران در دوران نقاهت با علائمی روبرو می‌شوند که چون پزشکان درباره جزئیات ریز روزمره صحبت نکرده‌اند، باعث ترس آن‌ها می‌شود. دانستن اینکه این علائم طبیعی هستند، باعث کمتر شدن نگرانی شما می‌شود:

1. حس رطوبت: ممکن است بارها احساس کنید آب دهان یا قطره‌ای خون از گوشه لبتان جاری شده است، اما وقتی دست می‌زنید خشک است. این خطای سیگنال‌دهی عصب در حال ترمیم است.
2. اختلال در تشخیص دما: لب پایین ممکن است قادر به تشخیص داغی چای یا سردی بستنی نباشد. (توصیه: همیشه قبل از نوشیدن، دما را با لب بالا تست کنید).
3. احساس سنگینی و ورم: حتی ماه‌ها بعد از خوابیدن ورم، ممکن است حس کنید لب پایینتان بسیار بزرگ و سنگین است. این به دلیل قطع موقت بازخورد حسی به مغز است.
4. مسواک زدن: چون فشار مسواک روی لثه را حس نمی‌کنید، ممکن است ناخواسته باعث خونریزی شوید. استفاده از آینه در این دوران الزامی است.
5. گاز گرفتن ناخواسته: در هفته‌های اول، جویدن لب یا گونه داخلی به دلیل بی‌حسی شایع است. آهسته غذا خوردن کلید حل این مشکل است.
6. حساسیت به سرما: باد کولر یا هوای سرد زمستانی ممکن است باعث ایجاد درد مبهم یا سفتی در چانه شود. پوشاندن صورت در سرما کمک‌کننده است.
7. ترس از کثیفی صورت: نگرانی از اینکه غذا روی صورت مانده باشد و متوجه نشوید. استفاده از دستمال سفره به صورت پیشگیرانه این اضطراب اجتماعی را رفع می‌کند.
8. احساس غریبگی: لمس صورت ممکن است حسی شبیه به لمس صورت یک غریبه یا لمس پوست از روی یک لایه پارچه داشته باشد.
9. مشکل در آرایش و اصلاح: کشیدن خط لب یا اصلاح صورت با تیغ نیاز به دقت دوچندان دارد، زیرا فیدبک حسی پوست کاهش یافته است.
10. اختلال در تکلم: ممکن است حس کنید کلمات را شل ادا می‌کنید، در حالی که اطرافیان متوجه هیچ تغییری در صدای شما نمی‌شوند.

چطور روند بازگرداندن بی حسی را سریع کنیم؟

با انجام تمرینات و فعالیت های زیر می‌توانید سرعت تغییر را بیشتر کنید، در ادامه مرحله به مرحله به شما خواهیم گفت که چه تمریناتی انجام دهید تا سرعت بهبودی را بیشتر کنید.

ممکن است این تمرینات سخت و حوصله سر بر باشند، اما اگر می‌خواهید این وضعیت کلافه کننده را پشت سر بگذارید بهتر است با دقت این کارها را انجام دهید که در ادامه خواهیم گفت:

تمرینات تمایز بافت

روزی ۵ دقیقه، با چشمان بسته، اشیا با بافت‌های مختلف را به آرامی روی ناحیه بی‌حس بکشید و سعی کنید تفاوت آن‌ها را در ذهن تصور کنید:

• پنبه
• مسواک نرم
• قاشق فلزی

این تمرین به آرامی اعصاب این ناحیه را بیدار می‌کند و فعالیت این بخش‌ها را برای مراحل بعد آماده می‌کند.

ماساژ و تحریک

ماساژ ملایم لب و چانه علاوه بر کاهش ورم، باعث تحریک گیرنده‌های عصبی می‌شود، همچنین تلاش برای انجام حرکات کمی با شدت بیشتر در صورت مثل غنچه کردن لب‌ها یا لبخند زدن به صورتی که لب‌ها کشیده شود روبروی آینه، به برقراری دوباره ارتباط مغز و عضله کمک می‌کند.

مکمل‌های درمانی

تحت نظر پزشک، مصرف ویتامین‌های گروه B به ویژه B1، B6 و B12 می‌تواند در ترمیم غلاف میلین اعصاب موثر باشد. دقت داشته باشید مصرف این داروها تنها با صلاحدید دکتر عزیزی انجام شود.

لیزر تراپی

استفاده از لیزر کم‌توان در جلسات فالوآپ، یکی از روش‌های اثبات شده برای تسریع ترمیم عصب و کاهش التهاب اطراف کانال عصبی است. تیم فالوآپ کلینیک دکتر عزیزی مطابق با طرح درمان شما، از شما می‌خواهند تا برای این جلسات حاضر شوید.

بی حسی بعد از عمل فک چطور درمان می‌شود؟

جراحی فک یک مسیر درمانی است که هدف آن بهبود عملکرد جویدن، تنفس، صحبت کردن و البته زیبایی صورت شماست. بی‌حسی موقت بهایی است که برای دستیابی به این تعادل و زیبایی دائمی می‌پردازیم.

به یاد داشته باشید، اعصاب ما باهوش‌تر از آن هستند که تسلیم شوند؛ آن‌ها فقط به زمان نیاز دارند. اگر نگران وضعیت حسی خود هستید یا علائم غیرعادی مشاهده می‌کنید، تیم تخصصی دکتر شهاب‌الدین عزیزی در تمام مراحل بهبودی در کنار شماست تا با معاینات دقیق، روند بازگشت سلامت شما را پایش کند.