جراحی شکستگی مندیبل در کلینیک دکتر شهاب الدین عزیزی

پس از وقوع حادثه، اولین و مهم‌ترین اقدام، مراجعه به یک مرکز اورژانس یا کلینیک تخصصی است. در آنجا، ما فرآیند تشخیص را با دقت کامل آغاز می‌کنیم:

معاینه بالینی: من به دقت صورت شما را از نظر ورم، کبودی و نامتقارنی بررسی می‌کنم. با لمس دقیق خط فک، به دنبال نقاط دردناک و پله‌ای شدن استخوان می‌گردم. مهم‌تر از همه، نحوه قرار گرفتن دندان‌های شما (بایت یا اکلوژن) را ارزیابی می‌کنم؛ هرگونه تغییر در بایت، یک نشانه کلیدی از شکستگی است.

ارزیابی عصبی: حس لب پایین و چانه شما را بررسی می‌کنم. آسیب به عصب آلوئولار تحتانی که از داخل استخوان مندیبل عبور می‌کند، می‌تواند باعث بی‌حسی در این ناحیه شود.

تصویربرداری تخصصی (CBCT Scan): در حالی که رادیوگرافی ساده می‌تواند وجود شکستگی را نشان دهد، ما در کلینیک خود از اسکن سه‌بعدی CBCT استفاده می‌کنیم. این تکنولوژی به ما یک دید کامل و سه‌بعدی از محل دقیق شکستگی، میزان جابجایی قطعات و وضعیت مفصل فک می‌دهد. این نقشه دقیق، اساس برنامه‌ریزی برای یک عمل جراحی شکستگی مندیبل موفق است.

آیا همیشه به جراحی نیاز است؟ تصمیم‌گیری برای عمل

این یک سوال کلیدی است. پاسخ کوتاه این است: خیر، همه شکستگی‌های مندیبل به جراحی نیاز ندارند. تصمیم برای جراحی به عوامل متعددی بستگی دارد:

• شکستگی‌های بدون جابجایی (Non-displaced): اگر قطعات شکسته شده از جای خود حرکت نکرده باشند و بایت شما صحیح باشد، ممکن است بتوان با درمان‌های غیرجراحی مانند بستن فک‌ها به هم (MMF) برای چند هفته و رژیم غذایی نرم، بهبودی حاصل کرد.
• شکستگی‌های نیازمند جراحی: در موارد زیر، عمل شکستگی مندیبل بهترین و گاهی تنها راه درمان است:
• شکستگی‌های جابجا شده (Displaced): وقتی قطعات استخوان از هم فاصله گرفته یا روی هم قرار گرفته‌اند.
• تغییر در بایت (Malocclusion): اگر دندان‌های شما به درستی روی هم قرار نمی‌گیرند.
• شکستگی‌های متعدد یا خرد شده.
• شکستگی‌های باز (Open Fracture): زمانی که شکستگی با پارگی پوست یا لثه همراه است و استخوان با محیط بیرون در تماس است (ریسک بالای عفونت).

هدف از عمل جراحی شکستگی مندیبل چیست؟ آشنایی با اصول ORIF

هدف اصلی جراحی، بازگرداندن قطعات شکسته استخوان به محل دقیق آناتومیک خود و ثابت کردن آن‌ها در آن موقعیت تا فرآیند جوش خوردن به درستی انجام شود. به این روش در علم پزشکی جااندازی باز و فیکساسیون داخلی یا ORIF می‌گویند.

جااندازی باز (Open Reduction): بازا به این معنی است که ما از طریق یک برش جراحی، مستقیماً به محل شکستگی دسترسی پیدا کرده و قطعات استخوان را زیر دید مستقیم، مانند تکه‌های یک پازل، دقیقاً در جای خود قرار می‌دهیم.

فیکساسیون داخلی (Internal Fixation): پس از جااندازی، ما از صفحات (پلیت‌ها) و پیچ‌های کوچک ساخته شده از تیتانیوم برای ثابت کردن قطعات در جای خود استفاده می‌کنیم. این پلیت‌ها بسیار سبک، قوی و با بدن کاملاً سازگار هستند و معمولاً نیازی به خارج کردن آن‌ها در آینده نیست.

نگاهی گام به گام به فرآیند عمل جراحی شکستگی مندیبل

1. دانستن اینکه در اتاق عمل چه اتفاقی می‌افتد، می‌تواند از استرس شما بکاهد. این فرآیند با دقت و مهارت بالایی انجام می‌شود:
2. بیهوشی عمومی: شما تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرید و در تمام طول عمل در خوابی عمیق و بدون هیچ‌گونه دردی خواهید بود.
3. ایجاد دسترسی (برش جراحی): یکی از بزرگترین نگرانی‌های بیماران، باقی ماندن جای زخم روی صورت است. خبر خوب این است که در بیش از ۹۰٪ موارد، ما تمام برش‌ها را از داخل دهان ایجاد می‌کنیم. این به معنی عدم وجود هرگونه جای زخم قابل مشاهده روی پوست صورت شماست. تنها در شکستگی‌های بسیار پیچیده در زوایای خاص فک، ممکن است به یک برش کوچک روی پوست نیاز باشد که آن هم در چین‌های طبیعی پوست پنهان خواهد شد.
4. جااندازی دقیق قطعات (Reduction): با دسترسی به محل شکستگی، من با ظرافت کامل قطعات استخوان را در موقعیت صحیح آناتومیک خود قرار می‌دهم و بایت شما را به حالت نرمال بازمی‌گردانم.
5. قرار دادن پلیت و پیچ‌ها (Fixation): پلیت تیتانیومی متناسب با انحنای فک شما شکل داده شده و با پیچ‌های کوچکی روی استخوان محکم می‌شود. این سازه، استحکام کافی را برای جوش خوردن استخوان فراهم می‌کند.
6. شستشو و بخیه: محل عمل به طور کامل شستشو داده شده و لثه با بخیه‌های قابل جذب بخیه زده می‌شود.

دوره بهبودی پس از عمل: چه انتظاری باید داشت؟

دوره نقاهت به اندازه خود جراحی اهمیت دارد. تیم ما شما را در تمام این مسیر همراهی خواهد کرد.

۲۴ ساعت اول: شما در بیمارستان تحت نظر خواهید بود. ورم و کبودی طبیعی است. برای کنترل درد به شما دارو داده می‌شود و کمپرس یخ به کاهش ورم کمک می‌کند.

هفته اول: ورم به حداکثر خود می‌رسد و سپس به تدریج کاهش می‌یابد. رژیم غذایی شما در این دوره شامل مایعات و غذاهای کاملاً میکس شده (مانند سوپ و اسموتی) است. رعایت بهداشت دهان با دهانشویه‌های تجویز شده برای جلوگیری از عفونت حیاتی است.

هفته ۲ تا ۶: استخوان در حال جوش خوردن است. شما به تدریج می‌توانید غذاهای نرم‌تر (مانند پوره سیب‌زمینی و تخم‌مرغ) را به رژیم خود اضافه کنید. از جویدن غذاهای سفت باید اکیداً خودداری شود. ویزیت‌های منظمی برای بررسی روند بهبودی خواهید داشت.

پس از ۶ هفته: در اکثر موارد، استخوان به استحکام کافی برای شروع جویدن عادی رسیده است. شما می‌توانید به تدریج به رژیم غذایی معمول خود بازگردید. بازگشت کامل به فعالیت‌های سنگین ورزشی ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

طرح درمان برای این عمل چگونه است؟

شکستگی مندیبل یک آسیب جدی است، اما با تشخیص به موقع و یک عمل جراحی شکستگی مندیبل که توسط تیم مجرب انجام شود، نتیجه بسیار رضایت‌بخش خواهد بود. هدف ما نه تنها جوش خوردن استخوان، بلکه بازگرداندن عملکرد کامل جویدن، صحبت کردن و مهم‌تر از همه، تقارن و زیبایی چهره شماست.

اگر شما یا یکی از عزیزانتان دچار شکستگی مندیبل شده‌اید، زمان اهمیت حیاتی دارد. برای دریافت ارزیابی فوری و تخصصی و برداشتن اولین قدم در مسیر بهبودی کامل، با کلینیک ما تماس بگیرید.

 پرسش‌های متداول جراحی شکستگی مندیبل 

۱. آیا بعد از عمل، فک من را با سیم می‌بندید؟

این یکی از رایج‌ترین سوالات است. به لطف تکنیک فیکساسیون داخلی با پلیت و پیچ (ORIF)، در اکثر موارد دیگر نیازی به سیم‌کشی کردن فک‌ها به یکدیگر نیست. این به شما اجازه می‌دهد دهان خود را باز و بسته کرده، بهداشت را بهتر رعایت کنید و زودتر صحبت کردن را از سر بگیرید.

۲. چه مدت طول می‌کشد تا بتوانم غذای سفت (مانند استیک یا سیب) بخورم؟

به طور متوسط، حدود ۶ تا ۸ هفته پس از جراحی، استخوان به اندازه کافی برای تحمل فشارهای جویدن عادی محکم شده است. با این حال، بهتر است این کار را به تدریج و با مشورت جراح خود آغاز کنید.

۳. آیا پلیت‌ها و پیچ‌های تیتانیومی در بدن من باقی می‌مانند؟

بله، این پلیت‌ها برای باقی ماندن در بدن طراحی شده‌اند. آن‌ها هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کنند، در اسکن‌های فرودگاهی شناسایی نمی‌شوند و نیازی به خارج کردنشان نیست مگر در موارد بسیار نادر مانند عفونت یا واکنش بافتی.

۴. اصلی‌ترین خطرات عمل شکستگی مندیبل چیست؟

مانند هر جراحی، خطراتی مانند عفونت، خونریزی و عوارض بیهوشی وجود دارد. خطرات خاص این عمل شامل آسیب به عصب و بی‌حسی موقت یا (به ندرت) دائمی لب پایین، و جوش نخوردن صحیح استخوان یا عفونت پلیت است. با انتخاب یک جراح باتجربه و رعایت دقیق مراقبت‌های پس از عمل، این خطرات به حداقل می‌رسد.